Атадан мал қалғанша, тал қалсын

18 тамыз дүниежүзілік ағаш егу күні. Қазақтың ұлттық дәстүрінде адамгершілікке баулитын, тіршілік иесіне зиян келтірмеу мен қоршаған ортаға жанашырлық сезімін тудыратын тәмсіл-ғұрыптар жеткілікті. “Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын” деген даналық сөздің өзі адамға байлықтан гөрі жасыл желектің орасан пайдасы барын айшықтап тұрғандай.
«Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын» демекші, адам ғұмырындағы ең үлкен істердің бірі тал егу. Ол біздің болашағымызға және табиғат анаға жасаған үлкен сыйымыз. «Тал егу – атадан қалған мұра» деген сөз – халқымыздың табиғатқа, әсіресе ағашқа деген құрметін, ізгі дәстүрін білдіретін нақыл. Бұл тіркес бірнеше мағынаны қамтиды: Табиғатты аялау
Қазақ халқы табиғатты – Жер-Ананы қастерлеген. Ағаш отырғызу – жерге, болашаққа деген жанашырлықтың белгісі. Тал отырғызу арқылы адам айналасын көркейтіп, тіршілікке жан бітіріп, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға үлес қосады. Ұрпаққа өнеге,
Атадан балаға мирас болып қалған салттардың бірі – ағаш егу. Бұл – болашақ ұрпақ үшін көлеңке, ауа, ырыс болып қалатын игі іс. Ата-бабаларымыз «Бір тал кессең, он тал ек» деп бекер айтпаған. Мәдени мұра
Қазақтың мақал-мәтелдерінде, жыр-дастандарында табиғат, соның ішінде ағашқа қатысты тақырыптар жиі кездеседі. Бұл – елдің рухани мәдениетінің бір бөлігі. Ия, «Тал егу – атадан қалған мұра» – бұл сөздің астарында ұлттың рухани-экологиялық тәрбиесі, табиғатқа деген жауапкершілігі мен болашаққа қалдырған аманаты жатыр. Ағаш егу – тек экологиялық қадам емес, бұл – ұрпаққа өнеге, рухани құндылық.
Қазақ халқы табиғатты әрқашан қадірлеп, қоршаған ортаға ерекше көзқараспен қараған. Соның ішінде ағаш егу – халқымыздың көне заманнан келе жатқан игі дәстүрі. «Тал егу – атадан қалған мұра» деген сөз тек жай нақыл емес, бұл – терең тәрбиелік мәні бар өмірлік ұстаным. Ата-бабаларымыз көшпелі өмір сүрсе де, ағаш егудің маңызын білген. Олар отырған жерін көгалдандырып, өзінен кейін келетін ұрпаққа көлеңкесі мен жемісін сыйлайтын талдар отырғызған. «Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын» деген мақал осының айғағы. Ағаш адамға көлеңке, отын, жылу, ауа, тіпті рухани тыныштық сыйлайды. Бұл – табиғаттың тірегі, жердің өкпесі.
Тал егу – тек қана жерді көркейту емес, бұл – болашаққа жасалған ізгі қадам. Бүгін еккен тал ертең балаға сая, елге пайда болады. Қазақта: «Бір тал кессең, он тал ек» деген ұлағатты сөз бар. Бұл халықтың табиғатпен үндестікте өмір сүргенін, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға тырысқанын дәлелдейді. Сонымен қатар, тал егу – адам мен табиғат арасындағы байланысты нығайтатын, жүректе мейірім мен жауапкершілікті оятатын тәрбие құралы. Баланы кішкентайынан ағаш отырғызуға үйрету – оны туған жерін, табиғатты сүюге баулу деген сөз. Бүгінде елімізде көгалдандыру, орманды көбейту, экологияны жақсарту бағытында түрлі игі істер қолға алынып жатыр. Бұл бастамалар – ата дәстүрін жалғастырудың бір жолы. Әр адам өз үйінің, ауылының айналасына ағаш отырғызса, бұл бүкіл елге пайда әкелері анық.
А. Апамбаева.