Қауіпті «сыйлықтар»: акциялар мен ұтыс ойындарының астарында не жатыр

Қазақстанда қылмыстық жауапкершілікке қарамастан, акциялар, ұтыс ойындары мен лотереялар түріндегі алаяқтық схемалар жұмыс жасауын жалғастыруда. Азаматтарға ақша, сыйлықтар немесе бонустар уәде етіледі, бірақ олар қаражатынан айырылып қалады не өздері заңсыз схеманың бөлігі болады.
Ұтыс ойындары мен лотереялар түріндегі алаяқтық схемалар қалай жұмыс жасайды
Әдетте, алаяқтар әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы әрекет етеді. Схема әдетте қарапайым: адамға «жеңісі» туралы хабарлайды немесе акцияға қатысуды ұсынады, содан кейін сілтеме бойынша өтуді немесе тіркелуді сұрайды, содан кейін олар «комиссия», «салық» немесе «жеткізу» үшін ақы төлеуді талап етеді. Сонымен қатар, алаяқтар банктік деректерді немесе SMS кодтарын сұрай алады. Кейде схема күрделірек болады және адамға ақша аударымдарына қатысу немесе «ақшаны шығарып алуға» көмектесу деген сияқты «жұмыс» ұсынылады. Бұл жағдайда ол қылмыстық жолмен алынған ақшаны қолма-қол ақшаға айналдыруға дроппер болып қалу қаупі бар.
Басқа да схемалар бар: мысалы, адамдарды қаржы пирамидасына тарту үшін қаскүнемдер ұтыс ойындарын ұйымдастырады. Абай облысында тұтыну кооперативі деген атпен жұмыс істеген ELL QUATY қаржы пирамидасы осылай жасаған. Ұйымдастырушылар азаматтарға кооперативке кіруді және кейіннен тұрғын үй мен автомобильдерді бөліп-бөліп пайызсыз сатып алу үшін пай жарналарын салуды ұсынды. Ал жаңа салымшыларды тарту үшін Түркияға туристік жолдамалар ұтыс ойыны іске қосылды. Нәтижесінде алаяқтардың әрекеттерінен 1,5 мыңнан астам салымшы зардап шекті, олар 6,8 млрд теңгеден айырылды. Ұйымдастырушы өткен жылы ұсталып қамауға алынды.
Шымкент қаласының тұрғыны 2023 жылы Instagram арқылы заңсыз лотерея ұйымдастырды: ол екі аккаунттан тікелей эфирлер өткізіп, сәнді автомобиль, смартфондар, сондай-ақ зергерлік бұйымдар мен тұрмыстық техниканың ұтыс ойындарын жариялады.
Қатысу үшін құны 5 000-нан 100 000 теңгеге дейінгі билеттерді сатып алу талап етілді. Нәтижесінде қатысушылар уәде етілген жүлделерді ала алмады, ал ұйымдастырушы заңсыз түрде 96 млн теңге алды. Сот оны бір жылға бас бостандығын шектеуге үкім шығарды.