Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңының сақталуы және көрнекі ақпараттың рөлі
Тәуелсіз Қазақстан жағдайында мемлекеттік тіл әрқашан ұлттық бірегейліктің өзегі, рухани бірліктің тірегі және халықтың мәдени мұрасы ретінде қарастырылып келеді. Сондықтан Қазақстан Республикасының «Тілдер туралы» Заңының талаптарын орындау – тек құқықтық міндет қана емес, сонымен бірге қоғам алдындағы үлкен жауапкершілік. Тіл саясатының қаншалықты жүйелі жүргізілуі халық пен билік арасындағы өзара түсіністікке, мемлекеттік органдардың беделіне және азаматтардың сеніміне тікелей әсер етеді.
Қазіргі таңда тіл саясатының ең өзекті бағыттарының бірі – көрнекі ақпараттың дұрыс қолданылуы. Ол бізді әр қадам сайын қоршап тұрады: іс жүргізу мен ресми хат алмасуда, білім беру мен денсаулық сақтау мекемелерінде, сауда орындары мен көшелерде, сондай-ақ цифрлық кеңістікте, әлеуметтік желілерде. Көрнекі ақпарат қоғамдық сананы қалыптастырудың қуатты құралына айналып, елдің бірыңғай тілдік кеңістігін қамтамасыз етіп отыр.
Осы орайда, ресми интернет-ресурстардағы заң талаптарын сақтау мәселесі ерекше маңызға ие. Мемлекеттік органдардың ресми сайттары мен әлеуметтік желідегі парақшалары мыңдаған азаматқа күнделікті ақпарат көзі болып отыр. Сондықтан ондағы көрнекі контент міндетті түрде мемлекеттік тілде ұсынылуы тиіс, қажет болған жағдайда орыс және басқа да тілдерге аударылып беріледі. Бұл қағида бір жағынан ақпараттың барша халыққа қолжетімділігін қамтамасыз етсе, екінші жағынан мемлекеттік тілдің мәртебесін күшейтеді.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы Жолдауында: «Жаппай цифрландыру мен жасанды интеллект технологиясын белсенді енгізу арқылы біз экономиканы жаңғыртуымыз қажет» деп атап өткен болатын. Бұл ой тікелей тіл саясатына да қатысты. Өйткені цифрлық трансформация аясында жасалатын кез келген интерфейс, сайт, инфографика немесе электрондық жүйе ең алдымен мемлекеттік тілде әзірленуі – заң талабы ғана емес, ұлттық мүдде.
Осы тұрғыда тіл саясаты саласындағы мониторинг жұмыстарының маңызы арта түсуде. Уәкілетті органдар орталық және жергілікті мемлекеттік органдарда, ұлттық компанияларда жүйелі тексерістер жүргізіп, іс жүргізудегі мемлекеттік тілдің үлесін, ресми сайттар мен әлеуметтік желідегі материалдардың заңға сәйкестігін қадағалайды. Тәжірибе көрсетіп отырғандай, бұл бағытқа ерекше көңіл бөлінген ұйымдарда ашықтық пен халық алдындағы есептілік деңгейі айтарлықтай жоғарылайды.
Айта кету керек, заңнаманың орындалуы – формальді талап емес, мемлекеттік тілге деген құрметтің нақты көрінісі. Әрбір ресми плакат, әлеуметтік желідегі жазба немесе сайттағы инфографика – біздің мәдениетіміздің айнасы, кәсіби біліктілігіміздің көрсеткіші. Сауатты және сапалы көрнекі ақпарат халықтың құқықтық сауаттылығын арттыруға, қоғамдық бірлікті нығайтуға және еліміздің халықаралық беделін көтеруге ықпал етеді.
Қорытындылай келе, «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңды көрнекі ақпарат саласында мүлтіксіз жүзеге асыру – әділетті, заманауи әрі ашық мемлекет құру жолындағы маңызды қадамдардың бірі. Бұл бағыттағы жауапкершілік әрбір мемлекеттік органға, әрбір мекемеге және әрбір маманға жүктеледі. Өйткені тек бірлескен күш-жігер арқылы ғана біз мемлекеттік тілдің қоғамдағы рөлін нығайтып, оны күнделікті өмірдің табиғи бөлшегіне айналдыра аламыз.
Мұхит Алина
«Жақсы ауданының ішкі саясат, мәдениет,
тілдерді дамыту және спорт бөлімі» ММ бас маманы
Соблюдение Закона Республики Казахстан о языках
и роль визуальной информации в современном обществе
В условиях независимого Казахстана государственный язык всегда рассматривался как стержень национальной идентичности, духовного единства и культурного наследия народа. Поэтому соблюдение Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» является не только правовой обязанностью, но и важнейшей общественной миссией. От того, насколько грамотно и последовательно реализуется языковая политика, зависит качество коммуникации в обществе, имидж государственных органов и доверие граждан.
Сегодня одним из наиболее заметных и востребованных направлений языковой политики выступает работа с визуальной информацией. Она окружает нас на каждом шагу: в делопроизводстве и деловой переписке, в учреждениях образования и медицины, в торговых залах и на улицах, а также в цифровом пространстве и социальных сетях. Визуальная информация становится мощным инструментом воздействия на сознание, формирует единое языковое пространство страны и напрямую влияет на восприятие гражданами государственной политики.
Очень важно, чтобы официальные интернет-ресурсы соблюдали требования законодательства. Государственные сайты, порталы и страницы в социальных сетях ежедневно становятся источником сведений для тысяч пользователей. Поэтому контент на этих площадках должен быть оформлен в строгом соответствии с законом: информация должна быть представлена в первую очередь на государственном языке, а при необходимости — дублироваться на русском или других языках. Это обеспечивает доступность данных для всех граждан и одновременно укрепляет статус казахского языка как государственного.
Президент Касым-Жомарт Токаев в своём Послании 2025 года чётко подчеркнул: «На основе масштабной цифровизации и активного внедрения технологии искусственного интеллекта мы должны осуществить модернизацию экономики». Эта идея тесно связана с задачей использования технологий и визуальных средств коммуникации на государственном языке — ведь визуальный контент, включая интерфейсы сайтов, дашборды, инфографику, цифровые платформы, — является неотъемлемой частью цифровой трансформации и механизма модернизации.
Не менее значимым аспектом является качество самого контента. Плавный и грамотный перевод, отсутствие орфографических и стилистических ошибок, современный дизайн и понятная структура — всё это создаёт положительный имидж государственного органа или организации. Наоборот, неточные формулировки, искажённые переводы или устаревшее оформление снижают уровень доверия и могут вызвать справедливую критику со стороны общества. Поэтому работа над визуальной информацией требует не только соблюдения закона, но и профессионального подхода.
В этой связи систематический мониторинг в сфере языковой политики приобретает особую важность. Уполномоченные органы проводят регулярные проверки как в центральных, так и в местных исполнительных органах, а также в национальных компаниях. Анализируются объёмы и качество делопроизводства на государственном языке, соответствие визуальной информации нормам законодательства, корректность представленных данных. Итоги подобных проверок показывают, что в организациях, где этому вопросу уделяется должное внимание, значительно возрастает уровень прозрачности и открытости работы.
Соблюдение языкового законодательства в сфере визуальной информации — это не формальность, а действенный механизм формирования уважительного отношения к государственному языку. Каждый официальный плакат, каждое сообщение в социальных сетях, каждая инфографика на сайте — это отражение нашей общей культуры и уровня профессионализма. Грамотно оформленная визуальная информация способствует повышению правовой грамотности населения, укреплению единства общества и формированию положительного имиджа страны на международной арене.
Таким образом, реализация Закона «О языках» в контексте визуальной информации — важный и необходимый шаг на пути к созданию справедливого, современного и открытого государства. Эта задача требует участия каждого учреждения, каждой организации и каждого специалиста. Ведь только совместными усилиями мы можем сделать государственный язык по-настоящему живым, естественным элементом повседневной жизни — укрепить его позиции и обеспечить его устойчивое развитие.
Главный специалист
ГУ «Отдел внутренней политики,
культуры, развития языков и спорта Жаксынского района»
Мухит Алина
