Балалар арасындағы буллингке қарсы жүйелі жұмыс
Көкшетаудағы Психологиялық қолдау орталығының сенім телефонына биыл 2 мыңға жуық өтініш келіп түскен. Бұл көрсеткіш балалар арасындағы буллинг пен жанжал мәселесінің өзекті екенін айқын көрсетеді. 2024 жылы орталыққа 600-ден астам өтініш түссе, 2025 жылдың қаңтар-қыркүйек айлары аралығында бұл сан үш есеге жуық артқан, деп хабарлайды Өңірлік коммуникациялар қызметінен.
Өткен жылдың сәуір айынан бастап жұмыс істеп келе жатқан психологиялық қолдау орталығының мамандары балалар мен ата-аналарға тәулік бойы көмек көрсетіп келеді. Мұнда тәжірибелі психологтар мен әдіскер мамандар қызмет атқарады. Тәулік бойы жұмыс істейтін сенім телефоны арқылы көмек сұраған әр бала мен ата-анаға жедел психологиялық қолдау көрсетіледі.
Орталықтың басты мақсаты балалардың психо-эмоционалдық жағдайын тұрақтандыру және олардың білім алуына қолайлы орта қалыптастыру. Психологтар алдымен баланың көңіл күйін реттеуге көмектесіп, қажет болған жағдайда оны ата-анасының келісімімен орталыққа шақырып, терең психологиялық жұмыс жүргізеді.
«Өтініштердің басым бөлігі ата-ана мен бала арасындағы түсініспеушіліктер, жасөспірімдер арасындағы жанжалдар мен ажырасу салдарынан туындайтын психологиялық күйзелістерге байланысты», – дейді орталық маманы Сайран Шокимова.
Мамандардың айтуынша, буллинг жағдайлары көбіне 5–6-сынып оқушылары арасында жиі кездеседі. Бұл кезеңде дұрыс психологиялық қолдау көрсетілсе, 8–9-сыныпта жағдай айтарлықтай тұрақталады.
Қыркүйек айынан бастап орталыққа «балам жәбір көріп жүр» деген мазмұндағы қоңыраулар жиілеген. Мұндай жағдайда мамандар мектеп әкімшілігімен бірден байланысып, қажет болса мобильді топ оқиға орнына барады. Бұл тек бір реттік шара емес бірнеше кезеңнен тұратын кешенді көмек жүйесі.
Буллинг тек физикалық зорлық емес, сонымен қатар эмоционалдық қысым. Егер мұндай жағдайда бала ересектер тарапынан қолдау таппаса, оның психологиялық күйі нашарлап, өз-өзіне қол жұмсау қаупі артады.
Алайда соңғы деректер көңілге үміт ұялатады: 2024 жылмен салыстырғанда биылғы 9 айда кәмелетке толмағандар арасындағы аяқталған суицидтер 60%-ға, ал суицид әрекеттері 37,5%-ға азайған. Бұл жүйелі профилактикалық жұмыстар мен дер кезінде көрсетілген психологиялық көмектің нәтижесі екенін айтады орталық басшысы.
Психологтар ең бастысы балаларды өз мәселесін ашық айтуға, көмек сұрауға үйрету маңызды екенін ескертеді. Себебі көбінесе жасөспірімдер ішкі күйзелістерін жасырып, тұйықталып қалады.
Мамандар ата-аналар мен мұғалімдерге балалардың мінез-құлқындағы өзгерістерге бейжай қарамауға және қажет болған жағдайда 111 нөміріне немесе орталықтың сенім телефонына хабарласуға кеңес береді.
Буллинг жай ғана кикілжің емес, ол баланың психологиялық саулығына терең із қалдыруы мүмкін. Сондықтан оның алдын алу қоғамның, мектептің және ата-аналардың ортақ міндеті.

Системная работа против буллинга среди детей

На телефон доверия Психологического центра поддержки в Кокшетау в этом году поступило около 2 тысяч обращений. Эти данные ясно показывают, что проблема буллинга и конфликтов среди детей остается актуальной. Если в 2024 году центр принял более 600 обращений, то за январь — сентябрь 2025 года их количество увеличилось почти втрое, сообщает Региональная служба коммуникаций.

Психологический центр поддержки, работающий с апреля прошлого года, оказывает круглосуточную помощь детям и их родителям. Здесь работают опытные психологи и методисты. Каждый ребенок или родитель, обратившийся на телефон доверия, получает незамедлительную психологическую поддержку.

Главная цель центра — стабилизировать психоэмоциональное состояние детей и создать благоприятную среду для обучения. Психологи помогают ребенку справиться с внутренними переживаниями, а при необходимости, с согласия родителей, приглашают его в центр для проведения более глубокой работы.

«Большинство обращений связаны с непониманием между родителями и детьми, конфликтами среди подростков и стрессами, вызванными разводом родителей», — рассказала специалист центра Сайран Шокимова.

По словам специалистов, случаи буллинга чаще всего наблюдаются среди учеников 5–6-х классов. Если в этот период ребенок получает правильную психологическую поддержку, то к 8 — 9 классам ситуация, как правило, стабилизируется.

С начала сентября участились звонки с жалобами на то, что «ребенка обижают». В таких случаях специалисты сразу связываются с администрацией школы, а при необходимости мобильная группа выезжает на место происшествия. Это не разовая мера, а многоступенчатая система комплексной помощи.

Буллинг — это не только физическое насилие, но и эмоциональное давление. Если ребенок в такой ситуации не получает поддержки от взрослых, его психологическое состояние ухудшается, а риск самоубийства значительно возрастает.

Однако последние данные дают повод для надежды: по сравнению с 2024 годом, за 9 месяцев этого года число завершенных суицидов среди несовершеннолетних снизилось на 60%, а попыток суицида — на 37,5%. Руководство центра отмечает, что это результат системной профилактической работы и своевременной психологической помощи.

Психологи подчеркивают, что важно научить детей открыто говорить о своих проблемах и не бояться просить о помощи. Ведь часто подростки скрывают внутренние переживания и замыкаются в себе.

Специалисты советуют родителям и педагогам быть внимательными к изменениям в поведении детей и при необходимости обращаться по номеру 111 или на телефон доверия центра.

Буллинг — это не просто конфликт, а серьёзная угроза психическому здоровью ребенка. Поэтому его профилактика — общая обязанность общества, школы и родителей.