*Жастардың 80%-дан астамы елдің даму бағытына және өз болашағына сенімді – зерттеу нәтижесі*

«British Council» ұйымы жүргізген «Қазақстанның келешек ұрпағы» атты зерттеу нәтижелері жарияланды. Бұл зерттеу аясында ұйым әлем жастарына өз ойларын білдіруге мүмкіндік беретін «Next Generation» («Келешек ұрпақ») атты платформаны ұсынады. Оның мақсаты – жастардың даусын естіп, олардың үміттері мен қиындықтарын, сондай-ақ қоғамды өзгерту мен қалыптастырудағы рөлін түсіну.

Қазақстандағы зерттеу жұмысы LSE Consulting, Орталық Азия Барометрі (ЦАБ) және жобаның Кеңесші кеңесімен серіктестік аясында жүзеге асырылды.

Зерттеуге 18 бен 35 жас аралығындағы 1270 жас қазақстандық қатысты: олардың ішінде 1202 адам – репрезентативті сауалнамаға, ал 68 қатысушы – сұхбат пен фокус-топтарға тартылды.

Зерттеу аясында жастардың құндылықтарының, өмірлік ұстанымдарының және оларға әсер ететін факторлардың қалыптасуына талдау жүргізілді.

Біріншіден. Зерттеу нәтижесіне сәйкес, қазақстандық жастар отбасыға ерекше мән береді және әлеуметтік мәртебесіне қарамастан өз тегін мақтан тұтады. Олар үшін басты ықпал көзі – отбасы, ал екінші орында – достар мен құрдастар.

Бұл тұжырым өзге де заманауи зерттеулермен сәйкес келеді: түрлі сауалнамаларға сәйкес, жастардың 80%-дан астамы үшін отбасы – ең маңызды өмірлік құндылық. Сондай-ақ, жастар өздерінің жеке табысы мен өмірлік бақытына баға бергенде көбіне отбасы мен достарының пікіріне сүйенеді.

Екіншіден. Қазақстандық жастар қоғамдағы қиындықтарды байыппен қабылдай отырып, жоғары деңгейдегі оптимизмді сақтап келеді. 80%-дан астам респондент елдің даму бағытына және өз болашағына сенімді. Бұл – тұрғын үй бағасының қымбаттығы мен экономикалық тұрақсыздыққа қарамастан байқалатын үрдіс.

Жастардың көпшілігі өмірі мен мансабы жайында оң көзқарасқа ие: ерлердің 86%-ы және әйелдердің 83%-ы өмір сапасына қанағаттанатынын айтқан, ал 87% ер және 82% әйел өздерінің кәсіби болашағына сеніммен қарайды.

Зерттеу көрсеткендей, қазіргі ұрпақ қиындықтарды даму мүмкіндігі ретінде қабылдай отырып, бейімделгіштік пен төзімділікті көрсете біледі. Олар дәстүрлі отбасылық және мәдени байланыстарды сақтай отырып, жеке және кәсіби дамуға көбірек көңіл бөледі. Бұл – қоғамда қалыптасып келе жатқан жаңа үрдісті, яғни дәстүр мен жаңа мүмкіндіктер арасындағы тепе-теңдікті іздеу бағытын көрсетеді.

Үшіншіден. Сандық және сапалық деректер жастардың көпшілігі білім сапасына және оның болашағына бейтарап немесе оң көзқараста екенін көрсетті. Жастардың 57%-ы Қазақстандағы білім беру жүйесі жақсарып келеді деп есептейді.

Барлық жас топтарында оң пікір басым, әсіресе 30–35 жас аралығындағы азаматтар арасында. Мәселен, бұл жастағылардың 78%-ы білім қоғамдағы өзгерістердің қозғаушы күші деп санайды.

Төртіншіден. Жастардың 70%-дан астамы білімді қоғамды жақсартудың ең тиімді құралы деп есептейді. Көпшілік білімнің еңбек нарығына дайындық тұрғысынан пайдалы екенін айтады.
Жетекшілік, мәселелерді шешу және коммуникация – жұмыс орнындағы негізгі табыс дағдылары ретінде бағаланады.
Көптеген жастар қазақ және ағылшын тілдерін білуді артықшылық деп санайды: олардың 80%-ы шет тілдерін үйренудің маңыздылығын атап өткен. Басты себептер – жұмысқа орналасу мен саяхаттау мүмкіндігі (49%), білім деңгейін арттыру (47%) және әлеуметтік байланыстарды кеңейту (47%).

Бесіншіден. Кәсіпкерлік – қазақстандық жастар үшін ерекше қызығушылық тудыратын сала. Барлық жас топтарында сауалнамаға қатысқандардың үштен екісінен астамы алдағы бес жылда жеке бизнес ашуға ниетті екенін білдірген.

Алтыншыдан. Жастар жаһандық жағдайдың өз өміріне әсерін жақсы түсінеді және халықаралық процестерге қызығушылық танытады. Олар Қазақстанды үш өлшемде “көпір ел” ретінде көреді:

географиялық – ірі державаларды байланыстыратын;
дипломатиялық – сенімді өңірлік делдал;
мәдени – Батыс пен Орталық Азия арасындағы байланыстырушы буын.

Жастардың ерекше мақтанышы – елдің өңірдегі ең ірі экономика ретіндегі мәртебесі және прогрессивті даму үлгісі ретінде қалыптасқан беделі.

Жетіншіден. Климаттық тақырыпқа қызығушылық артып келеді: жастардың көбі ауа сапасы, қалдықтарды басқару және су тапшылығы мәселелеріне алаңдайды. Дегенмен, олар өздеріне тән оптимизм мен белсенді ұстанымын сақтап, бұл мәселелердің шешімін табуға дайын екендерін көрсеткен.

Сегізіншіден. Азаматтық белсенділік бағытында жаңа үрдістер байқалады. Жастар қоғамдық мәселелерді шешу үшін ерікті бастамашыл топтар құруда (мысалы, қалалық инфрақұрылым немесе ерекше қажеттіліктері бар адамдарға көмек).
Сондай-ақ, цифрлық белсенділіктің жаңа түрі қалыптасуда – әлеуметтік желілерде әлеуметтік және экономикалық тақырыптарды талқылау кеңінен таралған. Бұл әртүрлі формада көрініс табуда: көркем перформанстар, блог жүргізу, карикатура мен комикс жасау, музыка және экобелсенділік.

*Более 80% молодежи уверены в позитивной динамике страны и своих личных перспективах – исследование*

Опубликованы результаты исследования «Будущее поколение Казахстана», проведенного организацией «British Council». В рамках исследования организация предоставляет платформу «Next Generation» («Будущее поколение») для выражения мнений молодежи по всему миру, позволяя услышать их голос и получить представление об их стремлениях, проблемах и роли в изменении и формировании общества.
Исследование в Казахстане реализовано в рамках партнерства с LSE Consulting, Центральноазиатским Барометром (ЦАБ) и Консультативным советом проекта.
В исследовании приняли участие 1270 молодых казахстанцев в возрасте от 18 до 35 лет: 1202 – в репрезентативном опросе и 68 – в интервью и фокус-группах.

Одним из направлений для анализа стали аспекты, влияющие на формирование ценностей, взглядов и влияния на молодежь.
Первое. Согласно исследованию, молодые казахстанцы очень ориентированы на семью и гордятся своим происхождением, независимо от социального положения. Они считают семью своим главным источником влияния (на втором месте – друзья/сверстники).
Это согласуется с другими недавними исследованиями молодых казахстанцев. По данным различных опросов, семья занимает первое место в списке ценностей и важна для более чем 80% молодых людей.
Также молодежь опирается на семью, друзей и ближайших сверстников, чтобы определить свой собственный успех и счастье в жизни.
Второе. Молодые казахстанцы трезво оценивают общественные вызовы и одновременно сохраняют высокий оптимизм.
Более 80% уверены в позитивной динамике страны и своих личных перспективах, несмотря на высокую стоимость жилья и неоднозначную макроэкономическую конъюнктуру.
Молодые женщины и мужчины оптимистично смотрят на свою жизнь и карьеру: около 86% мужчин и 83% женщин настроены оптимистично в отношении качества своей жизни, 87% молодых мужчин и 82% молодых женщин испытывают оптимизм в отношении своей будущей карьеры.
Исследование подчеркивает, что это поколение демонстрирует устойчивость и склонность к адаптации, воспринимая трудности как возможности для роста. Фиксируется содержательный баланс между коллективными и индивидуальными ценностями: сохраняя прочную связь с семьей и культурным наследием, молодые люди всё больше ставят в приоритет личностное и профессиональное развитие. Такой сдвиг отражает более широкий тренд в обществе: поиск равновесия между традицией и новыми возможностями.
Третье. Как количественные, так и качественные данные показывают, что в среднем молодые казахстанцы имеют либо нейтральное, либо положительное мнение об общем качестве образования и его перспективах. Более половины молодых людей (57%) согласны с тем, что образование в Казахстане улучшается.
Позитивные взгляды преобладают во всех возрастных группах, но наиболее позитивными являются старшие когорты. Например, 78% людей в возрасте 30-35 лет считают, что образование помогает стимулировать изменения в обществе.
Четвертое. Молодые казахстанцы твердо убеждены в преобразующей силе образования для улучшения общества: более 70% считают, что образование является лучшим инструментом для решения глобальных проблем.
Большинство молодых казахстанцев считают, что полученное образование дает базовую готовность к трудоустройству, а лидерство, решение проблем и коммуникация – ключевые навыки успеха на рабочем месте. Знание языков, особенно казахского и английского, рассматривается как конкурентное преимущество. Более 80% считают важным изучение иностранного языка, преимущественно по таким причинам как: возможность трудоустройства и путешествия (по 49%), повышения уровня образования (47%) и расширения социальных связей (47%).
Пятое. Предпринимательство является сферой, представляющей значительный интерес для молодых казахстанцев. Во всех возрастных группах более двух третей участников опроса заинтересованы в открытии собственного бизнеса в течение следующих пяти лет.
Шестое. Молодые казахстанцы понимают мировую конъюнктуру, которая оказывает влияние на их жизнь. Так, они обладают выстроенным пониманием международного положения своей страны и подлинным интересом к миру. Они видят Казахстан «мостом» сразу в трех измерениях: географическом – соединяющим крупные державы; дипломатическом – как надежного регионального посредника; и культурном – как связующее звено между Западом и Центральной Азией.
Отдельным источником гордости называется статус крупнейшей экономики региона и репутация страны как прогрессивного примера для соседей.
Седьмое. Климатическая повестка также набирает значимость: респонденты прежде всего обеспокоены качеством воздуха, управлением отходами и дефицитом воды. Вместе с тем, они с характерным для них оптимизмом и позитивным подходом к будущему демонстрируют явную готовность найти решения.
Восьмое. В вопросе гражданской активности наблюдаются новые тенденции. Молодые люди все чаще самоорганизуются в инициативные группы для решения конкретных социальных проблем (например, городская инфраструктура, помощь людям с инвалидностью).
В дополнение к массовому активизму появился новый тип цифрового активизма, когда люди используют социальные сети для обсуждения социальных и экономических вопросов. Это принимает разные формы, такие как художественные перформансы, ведение блогов, создание карикатур, комиксов, музыки, а также эко-активизм.